Pronkjuweel

Vereniging voor aquaria en meer

Het Peter Bus archief

 

Vissennieuws

Plantenvaria

Overige

Het Peter Bus archief

Deze 160 artikelen mogen gebruikt worden, mits “Peter Bus, AV Pronkjuweel” vermeld wordt.

Slaapbewegingen van aquariumplanten

Peter Bus, AV Pronkjuweel

De opmerkzame aquarianen onder u zullen de veranderingen van sommige planten opgevallen zijn. Ik bedoel dus de ritmische dag- en nacht veranderingen.

Een groot aantal van onze waterplanten neemt ’s nachts een duidelijke “slaaphouding” aan. Voorbeelden zijn: Hygrophila stricta, Hygrophila corymbosa, Hygrophila difformis en Myriophillum soorten.

Dat deze slaaphouding het hele beeld van ons onderwaterwereldje veranderen kan, zal toch iedere aquariaan opgevallen zijn, die ’s avonds in zijn toch wel verlicht aquarium kijkt. De planten hebben dan zonder twijfel veel van hun schoonheid verloren.

Wie echter denkt zijn waterplanten met kunstmatige verlichting uit hun ‘slaap’ te kunnen halen, komt in veel gevallen bedrogen uit. Menig soort laat zich slechts heel moeilijk uit haar dag- en nachtritme brengen, zelfs als men de dag kunstmatig verlengt, volgen de planten hun eigen ritme. Pas nadat ze een langere periode in het donker gebben gestaan, passen sommige planten zich aan, aan de belichtingperioden. Natuurlijk tot op zekere hoogte.

Van landplanten is bekend, dat ze na enige dagen terugkeren naar hun ‘aangeboren’ ritme, namelijk de 12 uren periode. De wetenschap is tegenwoordig van mening dat de slaapbewegingen door lichtwisseling of de daarmee verbonden temperatuurschommeling opgewekt wordt. Er zijn echter ook van de plant uitgaande oorzaken. Onttrekt men bijvoorbeeld de Hygrophila stricta enkele dagen volkomen aan het licht, dan blijft toch de wisseling doorgaan, totdat de plan na enige dagen ten gevolge van ziekte in een stilstaande toestand overgaat.

Op welke manier maakt de plant nu dit soort bewegingen?
Bij de verandering in bladrichting gaat het in de regel om wisselingen in de druk op de celwand in de bladnerf. Het opheffen van het blad komt tot stand doordat de cellen aan de onderkanten van de bladnerf uitzetten door de druk op de celwanden. Bij de bewegingen van de Myriophillum soorten zou het daarentegen om groeiverschijnselen gaan, daar deze bewegingen alleen in de koppen voorkomen.

Deze slaapbewegingen hebben natuurlijk niets te maken met het uitrusten, zoals mens en dier dat kunnen. Als de bloemen bij landplanten ’s avonds sluiten, is dit ter bescherming tegen de grote temperatuurdaling. Dit kan niet het geval zijn bij onze tropische waterplanten, omdat de temperatuurschommeling in de tropen in het water nauwelijks bestaat.
Zo blijven deze mysterieuze bewegingen van onze waterplanten voorlopig nog door de sluier van het geheim omhuld.