Pronkjuweel

Vereniging voor aquaria en meer

Het Peter Bus archief

 

Vissennieuws

Plantenvaria

Overige

Het Peter Bus archief

Deze 160 artikelen mogen gebruikt worden, mits “Peter Bus, AV Pronkjuweel” vermeld wordt.

Dronkenschap in de bak?

Peter Bus, AV Pronkjuweel

Eertijds werd Peter Bus opgebeld door een aquariaan, die hij voor het gemak maar meneer X noemt. Hij vroeg wat het wel kon zijn wat zijn vissen scheelden. Want ze deden zo raar: ze tolden als gekken door de bak in allerlei standen alsof ze dronken waren. Hierop wist Peter geen raad, omdat hij het geheel niet had gezien. Meneer X was echter wel zo verstandig geweest alle nog levende vissen, er waren er al meerdere dood gegaan, eruit te scheppen en in een nog bestaande bak over te doen, waar ze na een poosje weer lustig rond zwommen.

Peter kwam zodoende bij een bak zonder vissen. En die bak zag er als volgt uit: aan de rechterkant stond een massa planten, waarmee wel een heel aquarium kon worden gevuld. Er was zelfs haast geen ruimte voor kleine vissen om te zwemmen, ze moesten als het ware door de planten heen kruipen. In het midden en aan de linkerkant stonden ook nog zoveel planten, waarmee nog wel een klein aquarium te beplanten was.

Op de bodem aan de linkerkant en in het midden lag een laag vuil, dat wel van enkele maanden moest zijn geweest en aan de rechterkant lag een laag vuil, dat niet meer te zien was, omdat die wit uitgeslagen was van de schimmel.

Verder was de voorruit zo groen dat hij er nog maar net doorheen kon kijken. Een hele erbarmelijke toestand dus. Dit was wel een ernstig geval van langdurige verwaarlozing.
Wat was echter de oorzaak van het rare gedrag van de vissen? Op het eerste moment dachten ze aan dronkenschap, omdat er zoveel schimmel op de bodem lag en deze was natuurlijk gaan gisten. Wat was hieraan te doen? Ze begonnen natuurlijk eerst al het vuil van de bodem te hevelen. Ze hadden feitelijk een wasknijper nodig om hun neuzen dicht te knijpen, vanwege de stank, die uit het water kwam, maar na stug doorzetten en er ongeveer 1/3de van het water was uitgeheveld, hebben ze de planten goed onderhanden genomen. Dit was een heel karwei, waarbij ze een paar emmers planten eruit gehaald hebben, die ze niet meer konden gebruiken. Veel planten zaten dermate onder de alg dat de kleur ervan niet meer was te onderscheiden. Vooral de Vaantjesplant, die toch heel lichtgroen is, was soms helemaal blauwgroen, vooral het gedeelte dat aan de oppervlakte had gedreven.

Na een hele avond trekken en planten waren ze zover dat het geheel weer goed toonbaar was.
Meneer X werd aangeraden eerst de bak een paar dagen af te hevelen. Er zweefde namelijk nog zoveel vuil rond, dat men niet verder dan ca. 2 cm in de bak kon kijken. Als het vuil was gezakt moest dat natuurlijk weer worden afgeheveld.

Deze raad werd echter in de wind geslagen en op de raad eerst enkele gewone vissen in de bak te doen om te zien hoe ze zich zouden houden, werd er na nog een paar dagen toch de hele bezetting in gedaan, daar de eersten geen dronkenschapsverschijnselen vertoonden.
Na een week spraken ze elkaar weer en vertelde meneer X dat hij hetzelfde weer had gehad. Hij heeft toen die zondag daarop meer dan de helft van het water afgeheveld en het aquarium bijgevuld met leidingwater. Peter ging er dus maar weer heen en bemerkte tot zijn verbazing dat het vuil dat was gezakt nog niet was afgeheveld. Weer werd afgesproken dat hij een avond zou komen en ze hebben toen alles gereinigd wat maar een beetje smerig was en de bodem schoon gezogen tot het een nieuw-ingerichte bak leek. Het water is er helemaal uitgehaald tot op ca. 5 cm na en de bak met leidingwater bijgevuld. Nu maar hopen dat het echt goed gaat.

Wat is echter de werkelijke oorzaak van dit verschijnsel? Het kan diverse oorzaken hebben.
  1. De voedergewoonte. In deze bak werd steeds op één plek gevoerd, wat op zich wel juist is, maar hier waarschijnlijk niet. De plantengroei op deze plek was zodanig dat er haast geen vis meer kon zwemmen. Het voer, dat voornamelijk uit droogvoer bestond, werd voor een deel niet opgegeten. Gevoegd bij het vele vuil en eventuele dode vissen, krijgt men eiwitrotting. Bij deze rotting komen zwavelwaterstof en ammoniak vrij.
  2. Het niet uitdunnen van de planten. Planten groeien altijd naar het licht, maar als waterplanten aan de oppervlakte zijn, gaan ze drijven. Er ontstaat dan een dikke laag planten aan de oppervlakte dat het licht bijna niet doorlaat. Het gevolg is zuurstofarmoede op de bodem. Omdat er ook niet doorgelucht werd, bleef het water nagenoeg op zijn plaats. Ook de vissen brachten het niet in beweging, doordat het hoofdzakelijk kleine vissen waren. Normaal moet het afval dat op de bodem komt verteren en worden opgenomen door de planten. Door het tekort aan zuurstof onderin groeien de planten te langzaam en nemen dus ook te weinig afvalstoffen op. Dit proces van natuurlijke bemesting was gestagneerd en op sommige plaatsen zelfs helemaal gestopt. Hierdoor ontstaan ammoniak, zwavelwaterstof en metaan.
Ammoniak is een verbinding van waterstof en stikstof; zwavelwaterstof is een verbinding van zwavel en waterstof en is zeer giftig en stinkt verschrikkelijk; metaan is moerasgas of mijngas, ook heel giftig.

Hoogstwaarschijnlijk is dat deze gassen zich in het water ophoopten en dat de vissen langzaam maar zeker werden vergiftigd. Het zenuwstelsel werd aangetast en ze gingen derhalve tollen als gekken.

Dit alles was te voorkomen geweest door: 1. regelmatig afhevelen van het teveel aan vuil; 2. regelmatig de planten inkorten; 3. het doorluchten van de bak, waardoor er zuurstof in de bak komt (niet van de luchtbellen, maar van het in beweging brengen van het oppervlaktewater).

Laat het dus niet zover komen als meneer X, die al zover was dat hij de bak de deur uit wou doen, waardoor er weer een aquariaan verloren was gegaan door eigen onachtzaamheid.